İlişkide Bağımlılık Neden Olur?
İzmir’in sıcacık sokaklarından birinde kahvemi yudumlarken düşündüm: “Neden insanlar ilişkilerde bu kadar birbirine yapışıyor?” Tabii ki ben de espri bombardımanıyla arkadaş ortamını yönetiyorum ama içten içe her şeyi fazla düşünüyorum. İşte tam o anda, kendime dedim ki: “Belki de bu bağımlılık, kahve eksikliğinden değil, ruhun kahveye olan açlığından kaynaklanıyor.”
Çocukluk ve Aileden Gelen İzler
Hadi bakalım, kendimize bakalım önce. Hepimiz çocukken bazı davranış kalıplarını öğreniyoruz, farkında olsak da olmasak da. Mesela, sürekli “iyi ki varsın” lafını duyduysanız ve buna bağımlı olduysanız, büyüyünce ilişkilere taşınıyor bu durum. Ben mesela, annem “Biraz büyüyüp kendi başına ayakta dur” dediğinde, içimde minik bir panik alarmı çalmaya başlamıştı. Ama İzmirli olduğumuz için bunu çay ve simitle bastırıyorduk.
Günlük Hayatta Komik Örnekler
Geçenlerde arkadaşım telefonunu bırakıp markete gitti. 5 dakika sonra aradı ve dedi ki:
– “Alo, telefonum burada değil, ben ne yapacağım?”
Ben: “Hani sen bağımsız olacaktın?”
Arkadaşım: “Bağımsızım ama… telefonum bağımlı benim üzerime.”
İşte bu minik örnek, ilişkide bağımlılığın da mantığını gösteriyor. Bir taraf kendi başına duramıyor ve diğerine yapışıyor. Bu bazen kahkaha, bazen panik, bazen de sürekli kontrol etme ihtiyacıyla kendini gösteriyor.
Özgüvensizlik ve Korku
Bunu kimse itiraf etmek istemez ama ilişki bağımlılığı çoğunlukla özgüvensizlikten doğar. “Acaba beni seviyor mu?”, “Beni terk eder mi?” gibi sorular sürekli kafamızda dönüp durur. İzmir’de sahil kenarında yürürken bile aklımda şu cümle vardı: “Belki de herkes bağımlı, sadece bunu saklamayı daha iyi biliyor.”
Bağımlılığın Komik Yüzü
Arkadaş ortamında bağımlılığı fark etmek oldukça komik olabilir. Geçen gün bir arkadaşım sevgilisinden mesaj gelmeyince 10 dakika boyunca mutfakta dans etti, sonra bana dönüp:
– “Bunu yapınca belki cevap gelir.”
Dedim ki: “Ya bu bir mesaj, sen disko topu değil.”
Bu sahne aslında ilişkide bağımlılığın mizahi ama gerçek bir örneği. Bazen kendimize bile inandıramadığımız davranışlarımızı yapıyoruz.
Bağlılık ile Bağımlı Arasındaki Fark Nedir?
Bursa sokaklarında yürürken bunu düşünüyorsun: Bağlılık ile bağımlı olmak arasındaki fark nerede başlıyor? Çünkü Türkiye’de ve dünyada farklı kültürler bu kavramları farklı yorumluyor.
Yerel Perspektif
Bizde arkadaş çevresinde, ailede bağlılık övülür. “Sen bu işi yaparsan, ben hep yanında olacağım” gibi cümleler sıradan bir durumdur. Bağlılıkta iki taraf da birbirine alan tanır, ama bağımlılıkta bir taraf diğerini kendi eksenine hapsetmeye çalışır. Ben işte ofiste bunu fark ettim; patron bağlıyken motive eder, bağımlıysa nefes aldırmaz.
Küresel Perspektif
Amerika’da veya Avrupa’da bağlılık biraz daha bireysel özgürlükle harmanlanıyor. “Sen kendi hayatını yaşa, ben de kendi hayatımı yaşarım ama birbirimize destek oluruz” mantığı var. Türkiye’de ise kültürel olarak bazen bağlılık ve bağımlılık birbirine karışabiliyor. Bu da ilişkilerde kafa karışıklığı yaratıyor.
Kısa Diyalog: Kültürel Karşılaştırma
Ben: “Peki ya sen Türkiye’de mi daha mutlusun yoksa Almanya’da mı?”
Arkadaşım: “Türkiye’de aile sıcak, Almanya’da bağımsızlık rahat. Ama ikisinde de sevgi lazım.”
İşte burada görüyoruz ki bağlılık, güven ve destekten gelirken, bağımlılık kontrol ve korkudan doğuyor.
Bağlılık ve Bağımlılığın Belirtileri
Bağlılık:
Karşılıklı saygı
Destek ve anlayış
Kendi alanına sahip olma
Bağımlılık:
Sürekli kontrol etme
Korku ve kaygı
Karşı taraf olmadan kendini eksik hissetme
Bursa’daki iş arkadaşım her gün öğle yemeğinde “mutlaka mesaj atsın” diyen sevgilisine bakarken, ben kahkaha atıp düşündüm: “İşte, bağımlılık bu kadar masum görünmeyebilir.”
“Bağımlı ilişki toksik midir” konusunu beğendiyseniz Ataksantarim sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Sonuç
İlişkide bağımlılık neden olur? Çünkü hepimiz biraz çocuk, biraz korkak, biraz da kahve bağımlısıyız. Ama fark ettiğimiz anda, mizah ve farkındalıkla bunu yönetebiliriz. Bağlılık ile bağımlı arasındaki farkı bilmek, hem Türkiye’de hem de dünyada ilişkilerimizi sağlıklı kılmamıza yardımcı oluyor. Kendi hayatına sahip çıkan, ama sevdiklerine değer veren insan, bağımlı değil, gerçek anlamda bağlıdır.
İster İzmir sahillerinde, ister Bursa sokaklarında olun; ilişkilerde mizahı ve farkındalığı kaybetmediğiniz sürece hem kendinize hem de karşınızdakine alan tanıyabilirsiniz. Ve unutmayın: Bir kahve molası, bazen ilişkideki bağımlılığı fark etmenin en komik yolu olabilir.